Menu
Menu

Rousch oet de boesj... (door Constant Haagmans - Lei Hannen)

Zo vaak al had ik, vooral oudere mensen, horen praten over 'Rousch oet de boesj', dat ik daar, als genealoog, het fijne van wilde weten.
Mevrouw Meijers, die een kruidenierswinkel annex café bestierde in de Dorpsstraat van Bingelrade, wist er heel veel over te vertellen.
De winkel is overigens gesloten in de 70-er jaren en het café ging dicht in 1992.
Vanuit het café kon ze mij precies aanwijzen, waar de familie Rousch gewoond moest hebben. Dat was niet ver van een bocht in het pad, in de rand van het bos. Nu nog kun je daar in de ondergrond bakstenen aantreffen, wellicht van de beslist eenvoudige Rousch-woning afkomstig. Het is al meer dan 100 jaar geleden, maar nu nog weten diverse mensen in Bingelrade dat er in de 19e eeuw in een bos nabij de Woandert een familie woonde, die elders geen geschikt onderdak wenste (of kon verkrijgen?).



In eerste instantie dacht ik er bewijzen van bewoning te kunnen traceren met een metaaldetector.
Jan Joseph Rousch (* 26-02-1811 in Ziilpich, achter Aken) stond namelijk ingeschreven als carrouselhouder.
In de officiële geboorteakte uit Ziilpich staat overigens als geboortedatum 26-01-1811.

Ondenkbaar is het niet dat hij, in de 30 er jaren neergestreken in Bingelrade, buiten de kom van het dorp, namelijk Waanderbosch 85, sectie B no.612, groot 50 ca., een behuizing moest inrichten. In de winter, als er nauwelijks of geen kermis was, zal hij beslist bij zijn huis reparaties verricht hebben aan zijn, voor een deel, ijzeren carrousel. Eigenlijk was het vinden van ijzeren carrouselonderdelen een al te vrome wens, want ook in de 19e eeuw gooide je metaal niet zomaar weg. IJzer was geld waard!
Toch heb ik het betreffende gebied met twee heemkundevrienden, nl. Ger Rijsdijk en Lei Hannen, afgegraasd met een weinig gevoelige detector. Resultaat: een paar cola- en limonadeblikjes en stukjes ijzerdraad.



We konden het meegenomen professionele gereedschap (pikhouweeltje, inklapbaar U.S.A.-schopje, kompas) dus gewoon in de tas laten. Niet echter de fles met voortreffelijk druivensap, mij door mijn vrouw Greetje meegegeven. Hoewel hij dus een rasechte Bingelraadse huwde, is het aannemelijk dat hij vanwege zijn Duitse afkomst vooraleerst een buitenbeentje bleef.
Op 30 juni 1835 trad hij in het huwelijk met Maria Gertruid Pennings (geboren 17 maart 1784 te Bingelrade), die sinds 16 april 1830 weduwe was van Theodoor Sijstermans uit Schinveld. Bij een zoektocht zijn verhalen, die van mond tot mond gaan, vaak oorzaak van onjuistheden, onvolkomenheden en verkeerde interpretaties, want hierop is namelijk het aloude gezegde "van horen zeggen liegt men veel" van toepassing. Daarom ging ik op zoek in de boeken van de Burgerlijke Stand en het Bevolkingsregister van de gemeente Bingelrade van voor 1980, die op het gemeentehuis van Onderbanken te Schinveld zijn ondergebracht.
Maria Gertruid Pennings bleek te zijn overleden op 8 maart 1856. Jan Joseph Rousch (of Rosch, zoals hij zichzelf noemt) hertrouwt op 22 mei 1856 met Anna Barbara Smeets (geboren op 27mei 1827 te Hoensbroek) en uit dat huwelijk wordt 25 februari 1857 een van hun zonen, Pieter Joseph, geboren.
Diens sterfdatum is in Schinveld niet terug te vinden, maar na wat omzwervingen vind ik die: Pieter Joseph sterft op 16 februari 1942 in Ubach over Worms in een oudemannenhuis.

Waarvandaan deze belangstelling voor een blijkbaar straatarme, maar eerzame familie?
De aanleiding is heel merkwaardig. In 1994 wordt bij mij een Duitse brief bezorgd blijkbaar op het verkeerde adres. Daarin zoekt een Duitse mevrouw haar oude vriendinnetje Henny Hamers. Ik weet haar op te sporen, n.l. in Breda, en breng haar in contact met Gunda Umstutz. Ik ondervond zoveel dankbaarheid, dat ik er beduusd van werd. Maar ongewild hebben Gunda en Henny in mij het verlangen aangewakkerd om zoveel mogelijk feiten te achterhalen van die familie Rousch, die ik al tegengekomen was in de boeken van de Burg. Stand van Bingelrade (1796-1945).
De Bingelraadse stamvader Jan Joseph, carrouselhouder van beroep, is dus Bingelraads ingezetene, als zoon Peter Joseph (Pieter?) geboren wordt. Deze trouwt of 29-05-1884 met Mechtildis Hautvast (* 18-05-1859, Merkelbeek), zo lezen wij in de huwelijksakte No. 10.
De weduwe Rousch-Smeets, haar man Jan Joseph sterft te Bingelrade op 13-01-1875 woont dan al sinds 1880 in Heerlen. Op 3-12-1909 wordt het huwelijk Rousch-Hautvast ontbonden. Zijn er kinderen? Die heb ik helemaal niet gevonden. Op 05-02-1931 huwt Peter Joseph Johanna Catharina van de Ven (* 03-06-1864, Nederweert). Zij wonen dan op het woonwagenkamp te Heerlerheide (a.d. Kampstraat aldaar). In 1940 scheiden ze; twee jaar later sterft Peter Joseph.

Jan Joseph, diens vader, krijgt met Anna Barbara Smeets nog 2 kinderen, zoon Jan Willem, die maar 16 dagen leeft en dochter Anna Maria (* 19-12-1860). Zij trouwt te Heerlen op 01-06-1882 met Jan Hubert Schoutrop (* Heerlen, 15-04-1859; + 29-05-1941). Hij is in zijn leven werkman en kermisexploitant, waaruit weer eens moge blijken, dat het in gelijkgeaard milieu goed toeven is. Zij overlijdt op 25-11-1937 te Heerlerheide en ze liggen beiden begraven op de Algemene Begraafplaats aan de Kampstraat te Heerlerheide.
Het echtpaar Schoutrop-Rosch krijgt 5 zonen en 3 dochters tussen 1882 en 1898. Twee dochters worden maar 40 resp. 4 dagen oud. Een snelle blik in het bevolkingsregister van Heerlen leert, dat de kinderen eerbare handwerkslieden waren. Het jongste kind, Jan Hubert Frans, overleed in 1978, 80 jaar oud.

Nog twee wetenswaardigheden van Peter Joseph: Die woont sinds 1880, waarin Bingelrade verlaten wordt, achtereenvolgens in Heerlerheide (Ganzeweide), Sittard en Heerlen. Hij woont ook nog een tijd in Roermond (op de Zwartbroekstraat 29) waar ook de al genoemde scheiding plaats heeft (1909). Later woont hij tijdelijk bij zijn zus Anna Maria in.

Omstreeks 1920 krijgt Peter Joseph, hij werkt dan als timmerman bij de firma ergerode, problemen met de drinkwatervoorziening. Zij delft bruinkool, waarvoor diepe kuilen gegraven worden (in dagbouw dus), maar niet zoals tegenwoordig nabij Duren met machines van tientallen meters lengte.
Hij schrijft netjes, en krijgt ook een beleefde brief terug. 23

 



0-jarighuwelijk van Jan Hubert Schoutrop en Anna Maria Schoutrop-Bosch in 1932 te Ganzeweide/Heerlerheide

1 Pierre Schoutrop                                           2 Anna Clara choutrop
3 Fien Schoutrop                                             4 Hubert Joseph Schoutrop
5 Ida Schoutrop-Jesse                                     6 Madeleine Schoutrop
7 Jozef Schoutrop                                            8 Jan Schoutrop
9 Jozef Schoutrop                                             10 Jozef Schoutrop
11 Jan Hubert Schoutrop                                  12 Sjef Schoutrop
13 Ferdinand Schoutrop                                   14 Ferdinand Schoutrop
15 Anna Maria Schoutrop-Rosch                     16 Jan Renter
17 Maria Huberta Schoutrop                            18 Hubert Schoutrop
19 Maria Antoinette Schoutrop-Meessen          20 Jan Hub Frans Schoutrop
21 Anna Agnes Schoutrop-van Kan                  22 Emma Schoutrop
23 (Hein) Hendrik Joseph Schoutrop.

Ik heb nog tientallen kopieën van akten van geboorte, huwelijk en van sterven. Als U die wil inzien, kunt U altijd bij mij terecht.

bron:    Heemkunde vereniging de Veersjrunk